Şair ve Eleştirmen Yücel Kayıran'ın 1997-2026 yılları arasında Türkiye'nin en önemli gazete, dergi ve internet sitelerinde yer alan söyleşilerinin bir külliyat olarak yayımlandığı bu önemli kitap, söyleşi, şiir, edebiyat, felsefe vb. türlerle ilgilenen okurlar için son derece önemli bir kaynak niteliğinde…

…Bir şaire yaklaşmak kolay değildir. En azından şairlik deneyimine sahip olanlar için böyle bu. Her şair bir adadır. Bir ada, bir adaya yaklaşamaz, yaklaşılabilen adanın kıyısıdır ama kıyılar birbirine dokunduğunda bile, dorukları hâlâ birbirine dokunamayacak mesafededir. Küçük ada vardır, büyük ada vardır ama hepsi de adalıkta eşittir. Ve kanımca ada olanlar bunu bilir, küçüklüğü büyüklüğü önemsemezler, çünkü önemli olan ada olmaktır.

–Yücel Kayıran

“Her ne kadar kendim işlememiş olsam da bana miras kalan suçların kefareti olarak yazıldı bu kitap.”

Günümüz Latin Amerika edebiyatının en güçlü kalemlerinden Juan Gabriel Vásquez, 2019 Man Booker Uluslararası Ödülü’nün finalisti olan bu dev romanda hem Kolombiya’nın tarihini şekillendiren karanlık suçlarla hem de bu suçlara dair hafızasızlıkla, ezberlerle yüzleşiyor.

Gerçek olayların konu edildiği, yazarın da kendi kimliğiyle boy gösterdiği bu romanın “yaralı” kahramanı Carlos Carballo’nun saplantılarla örülmüş hayatının merkezinde, sadece kendisine ve ülkesine özgü olmayan bir soru var: Bize tarih diye anlatılanların ne kadarı gerçek?

Enkazın Şekli bir halkın kaderini değiştiren siyasi cinayetlerin asıl sorumlularının izini dedektif titizliğiyle sürerken, okurlarını da içinde heyecanla ilerleyeceğiniz bir labirente dahil ediyor. Her sapağında görünür ve görünmez iktidar güçleriyle karşılaşılan bir labirent bu. Çıkışa giden yolda, bir toplumun geleceğini ipotek altına alırken bireylerin hayatlarını da mahvedebilen yalanlar, sırlar ve bu karanlıktan beslenen komplo teorileri önünüzde engel. Hangi yöne sapacak, kime ve neye inanacaksınız?

“Latin Amerika edebiyatını yirmi birinci yüzyılda yeniden yaratmış bir yazar.” —Jonathan Franzen

“Son dönemin en büyük romanlarından biri.” —Mario Vargas Llosa

Gizil Nekropolitika: Sömürgecilik, Pandemiler ve Aşı Emperyalizmi, sömürgecilik arka planından başlayarak salgınların köken ve sonuçlarıyla kapitalizm ile ilişkisini ele alıyor. Feride Aksu Tanık, sömürgeci tıbbın sömürge halklarıyla ve sömürgecinin sömürge ülkesiyle kurduğu ilişkiyi gizil bir nekropolitika bağlamında ele alıyor. AIDS ve COVID örnekleri incelenerek ilerleyen araştırma, pandemilerin sadece kökenleri bakımından değil sonuçları bakımından da yaşam ve ölümün paylaştırılmasında kapitalist ilişkilerin rolünü açığa çıkarıyor. Kamu fonlarıyla finanse edilen araştırmalar sonucunda üretilen aşı ve ilaçlar üzerindeki patent düzenlemeleri aracılığıyla şirketlerin kâr arzuları ve emperyalist devletlerin çıkarlarını birleştiren mekanizma, uygulamada, aşıya ve ilaca erişimde hem devletler arası sistem hem de toplumsal sınıflar düzeyinde yaşanan ölümcül eşitsizliğin kaynağı haline geliyor.

Yeryüzü uzunca bir süredir kapitalizmin yarattığı felaketler çağını yaşıyor. Pandemiler bunun en önemli sonuçlarından biri. COVID-19 Pandemisinin yarattığı yaralar henüz sarılmadan yeni salgınların kapıda olduğunun bilgisi her an kulaklarımıza çalınıyor. Böyle bir dönemde yayımlanan Gizil Nekropolitika konuyu anlamak için bilgi sunmanın ötesinde sorunsalı değiştirecek pratiğe davet olarak da okunmalı.

Tarih elbette toplumların büyük devinimleriyle akıp giden bir olaylar yığını ve bizim bu yığından anlamlı bir anlatı kurma çabamızdır. Anlamlı bir anlatı kurmak isteriz, çünkü tıpkı kendi yaşamımızda olduğu gibi neden sonuç ilişkileriyle bir dizgeye oturtulmayan olaylar yığını bizi boşlukta bırakır. Harcanıp gitmiş bir zaman misali… Yaşamda en tutumlu davrandığımız hâlimizdir anlatılar, öyküler kurmak.

Üstünde çalışanın eğilimine göre, devletlerin, orduların, kahramanların, toplum kesimlerinin öyküsü ağır basar tarihte. Hep bizden daha büyük bir şey. Oysa eski semtlerden geçerken, eski kitapları, dergileri karıştırırken hissederiz ki bizim gibi insanların öyküleri vardır tarihin satır aralarında.

O satır aralarının Türkiye’de en titiz detektiflerinden biri Gökhan Akçura’dır. Kupürlerden, fotoğraflardan, kitap sayfalarından, broşürlerden yakaladığı ve derlediği, harcanmasına razı olmadığı öykülerle bizi tarihin sokaklarına taşır. Bizim gibi biraz iyi biraz kötü, biraz becerikli biraz beceriksiz insanların, dile geldiğinde her şeyden daha canlı olan anlatılarına bir yolculuktur onun kitapları. Unutulursa rengi solacak olanların hatıralarına…

Oğlak Yayınları’yla birlikte Gökhan Akçura, Hafıza Detektifi adlı kitabında bizi bir kez daha hafızanın zenginliğine götürüyor.

Toplumsal sarsıntılar karşısında bile kabuğundan sıyrılamayan, başkalarıyla kader ortağı olduğunu unutmuş insan, hissizliğe gömüldüğü kış uykusundan uyanıp başkalarıyla empati kurarak demokrasiyi baştan filizlendirebilir mi?

Neoliberalizm kıskacında, iyisiyle kötüsüyle yaşadığı her şeyin tek sorumlusu ilan edilen birey, mükemmeliyetçilik beklentisi ile yetersizlik hisleri arasında sıkışmış durumda. “Her koyun kendi bacağından asılır” şiarıyla girdiği yarışta bir yandan kendini pazarlarken diğer yandan başkalarının celladına dönüşüyor. Ne var ki içini kemiren o “yeri doldurulabilir olma” hissinden kurtulamıyor.

Renata Salecl acımasızlığı huy edinmiş, kabalığın meziyet sayıldığı günümüz dünyasını masaya yatırıyor; önündeki dev aynasından ötesini göremez, “ben” demeden iki kelam edemez hale gelmiş, ölçüsüz hırsları, sabırsızlığı, kibri gurur nişanesi gibi taşıyan insanın düştüğü açmazları gözler önüne seriyor.

Orhan Pamuk bu yeni kitabında kişisel hatıralarını ve edebiyat ve sanatının sırlarını açıklamaya ve tartışmaya devam ediyor. Pamuk, askerlik günlerini, ilk kitabını yayımlama zorluklarını bu kitap için kaleme aldığı yazılarla ilk defa anlatıyor.

Masumiyet Müzesi’ne ayrılmış özel bir bölümde Pamuk müze ve romanın ilk fikrini nasıl bulduğunu, nasıl geliştirdiğini, müzeyi nasıl yaptığını hikâye ediyor ve bütün dünyada ilgiyle izlenen Masumiyet Müzesi dizisini kahramanlar ve oyuncular üzerinden tartışıyor.

Pamuk hayatının iki büyük tutkusu yazmak ve resmetmek arasında geçen günlerini, düşüncelerini kendi özel üslubuyla anlatırken daha önceden Türkiye ve dünya dergilerine yazdığı yazılarına elinizdeki kitabın bütünlüğü için eklemeler yaptı, bazılarını yeniden kaleme aldı ve arşivinden ilk defa yayımlanan pek çok eski fotoğraf ve resimle metni zenginleştirdi.

Columbia Üniversitesi’ndeki hocalığından Cannes Film Festivali’ndeki jüri üyeliğine, Türkiye’nin ilk kadın hukuk profesörü, teyzesi Türkân Rado’dan babası Gündüz Pamuk’un Genel Müdürü olduğu Aygaz hatıralarına uzanan Kelimeler ve Resimler’de Pamuk’un arkadaşlık ettiği Ara Güler, Umberto Eco, Paul Auster ve Anselm Kiefer gibi yazar ve sanatçılar hakkında içtenlikle kaleme alınmış yazıları da var.

“Pamuk’un düzyazılarını da çok beğeniyorum. Romanlarını iyi anlamak için onun poetikasının da kesinlikle bilinmesi gerekiyor.” –Umberto Eco

Onat Kutlar’ın ifadesiyle “toprak düzeyinden ve çok içinden bir bakış” sunuyor, Latife Tekin. Bu bakışı korurken bir yandan da korkusuzca yeni yollar deniyor. Latife Tekin’in kendini tekrar etmeyen yazma biçimi kaynağını, yazma arzusunun sabitlendiği o kara noktadan alıyor. Gölü, toprağı, ağacı, doğayı metnin kendisi gibi gören bir bakış bu. Yeniye ulaşma cesareti gösterirken de –yine doğaya ait olan– aşırılıktan hareket ediyor.

Burcu Şahin tarafından yayına hazırlanan Ormanın İçinde, Toprak Düzeyinde, Latife Tekin edebiyatına dair bir kuşatma denemesi. Tekin’in edebî birikiminin izini süren kitapta Onat Kutlar, Nurdan Gürbilek, Gönül Kıvılcım, Osman Damla, Esra Yalçın, Fatih Altuğ, Semih Gümüş, Mustafa Sütlaş, Özlem Öğüt Yazıcıoğlu, Belma Fırat, Esra Dicle, Başak Deniz Özdoğan, Burcu Şahin, Yeşim Tabak, Deniz Gündoğan İbrişim, Mahmut Temizyürek, Gonca Özmen, Pınar Öğünç, Murat Özyaşar, Pelin Özer, Haydar Ergülen, Mehmet Mahsum Oral, Mine Söğüt, Abdullah Ezik, Mesut Varlık ve Dila Keleş’in yazıları yer alıyor.

Toprak Işık bu kitabıyla, okuyucuyu birbirinden oldukça farklı dünyalara davet ediyor. On bir hikâyenin her birinde, bambaşka karakterlerin bambaşka yaşantılarını ustalıkla aktarıyor.

Askeri okul öğrencisinden kırkından sonra çapkınlığa özenenine, taşradan büyük şehre okumaya gideninden emekliye ayrılmanın ağırlığı altında ezilenine kadar pek çok karakter, olağanca doğallığıyla ve zaman zaman mizahi bir anlatımla âdeta ete kemiğe bürünüyor.

Sıra Başı, sıcak, akıcı ve sahici anlatımıyla tek solukta okuyacağınız bir kitap.

Mehmet Yaşın’ın elli yılı aşan şiir serüvenini içeren Toplu Şiirler: 1975-2025, şairin farklı dönemlerde yayımlanan kitaplarını; daha önce hiçbir kitabında yer almamış ilk şiirlerinden, henüz yayımlanmamış en yeni şiirlerine uzanan üç ciltlik geniş bir seçkiyle bir araya getiriyor. Türkçe şiirin sınırlarını çokdillilik, göç, aşk, hafıza ve aidiyet meseleleriyle genişleten Yaşın’ın poetik yolculuğu, şiirle hayat arasında giderek silikleşen bir hatta çağlamaya devam ediyor.

“Biz anımsamıyoruz da
bizi anılar anımsıyor:
Tanımadığ’mız birinin dolabında
bekliyor dönelim diye
küçükken giydiğimiz palto -
bunu bilemiyoruz
ıslanıyoruz yağmurlar altında
ve üzülüyor paltocuğumuz.”

I
Sevgilim Ölü Asker
Işık-Merdiven
Pathos
Sözverici Koltuğu

II
Hayal Tamiri
Adı Kayıplar Listesinde
Turuncu Kuş
Kalbi Durmuş Zamanda

III
Evden Kaçan Çocuk
Abuk
Eeen Güzel Şey
İpek Giysiler Gizliyor Hançerleri

Avcılar, avlarıyla karşılaşmadan önce bu hayvanları sık sık rüyalarında görürler. Hakeza ressamlar, mimarlar, besteciler ve yazarlar da daima uzaklara atılmaya meyilli bir hayal gücünün içgörülerini yakalamaya, bunları maddi ilişkilenme sahasına döndürmeye çalışırlar. Avcılar gibi onlar da rüyaları yakalarlar. Öyle görünüyor ki insan uğraşları daima rüyaları yakalamak ile malzemelerden yararlanmak arasında denge kurar. Tasarım ile yapma arasındaki ilişki, bilişsel uslamlama ile mekanik icra arasındaki herhangi bir karşıtlıktan ziyade umut ve hayallerin çekme kuvveti ile maddi kısıtlamaların direnme kuvveti arasında yaşanan bu gerilimde yatar. İnsan yaşamı işte tam burada yaşanır: hayal gücünün kapsamının malzemelerin sürtünme kuvvetiyle karşı karşıya geldiği ya da azmin güçlerinin dünyanın pürüzlü kenarlarına tosladığı noktada.

–Tim Ingold