Bir ahizenin ucunda Gazze

“Devam etmekte olan büyük bir uluslararası suça, bir soykırıma, muazzam bir ekokırım ve kentkırımın eşlik ettiği bir imha siyasetine karşı ne yapılabilir? 2024'te  bir grup Gazzeli sanatçı, her an yok oluşla yüz yüze oldukları Gazze’den, direnişin, kararlılığın ve hayatın sesini, resmini, görüntülerini paylaşmak üzere bir araya geliyor ve Gazze Bienalini başlatıyorlar...”

“Tarih 7 Ekim’de başlamadı”

“Rashid Khalidi’nin üzerinde özellikle durduğu konu ‘Siyonizmin modern ve kolonyalist doğasına karşı’ bütün dünyada nasıl bir körleşme yaşandığı.”

18. İstanbul Bienali'nden izlenimler:

Bir vicdan meselesi

“Küratör Thomé’nin yakalamaya çalıştığı kırılganlık ve hayatta kalma temaları elbette işlerin çoğunda var; temaya uygunluk açısından çok iyi kotarılmış bir sergi, ama benim aradığım kendini özgürleştirme enerjisi pek yok.”

Sirkompolardan Hayriye Ünal

“Hayriye Ünal alabildiğine duygu dolu, tragedyaları andıran bir şiirsöz yaratıyor. Sert bir duygululuktur bu. Şair sanki 'dünya' kültürünü baştan yorumlamak ister gibidir.”

“Eski şiirlere nasıl can verilir?”

Franz Josef Czernin'in şiir çevirileri ve çeviriye dair yazıları Kuzgunun Can Verdiği adıyla önümüzdeki günlerde Turkuaz Yayınları tarafından basılıyor. Kitabın derleyicisi ve çevirmeni Erhan Altan'ın önsözünü Tadımlık olarak yayımlıyoruz.

Haftanın vitrini – 40

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Cinlerin İstanbulu / Çocuk / Daire / Güzel Bir Ölüm / Güzel Şeyler Tesadüf Etsin / İmaj Üzerine / Paddy Clarke Ha Ha Ha / Şiirin Olay Ufku / Tiyatro Sahnelerinin İletişim Alışkanlıkları / Yunanca Dersleri

Yürüyüşe, anneliğe ve özgürlüğe dair:

Pathfinding

“Yazarın başlangıç noktası anneliktir; kadınlığın bir, ne demeliyim, evresi mi? Eşyayla dolu sırt çantasının yanı sıra doğum sonrası depresyonun gölgesini ve belki de dağ-tepelerin artık kendisi gibi, çocuk doğurup büyütmenin yaralarını taşıyanlar için olmadığı fikrini de beraberinde götürür. Yürür...”

Threnody

“For some time now, I have been telling my friends with whom I speak of literature how weary I have grown of family stories. How then did I fall so entirely under the spell of this book? How is it that Ní Chuinn’s words found their echo within me?”

Polat Özlüoğlu ile Kalbin Durduğu Bütün Zamanlar'a dair:

“Kötülük çok yakınımızda!”

“Edebiyatın susturulan, üstü örtülmeye çalışılan, gizlenen, dillendirilmeyen, ötekileştirilen olaylara ve insanlara dair bir çığlık mecrası olduğunu düşünüyorum.” 

Metin ve melodi:

Thomas Bernhard ile Elfriede Jelinek’in edebiyatında müzikal izler

“Bernhard’da tekrar, tarihsel bir hafızada ısrarın biçimi olarak karşımıza çıkıyor. Jelinek’in çoksesliliğiyse iktidarın kadın bedeni üzerindeki tahakkümünü görünür kılan politik bir yüzleşme. Her iki yazar da müziği uyumun değil, uyumsuzluğun estetik ifadesine dönüştürmüş adeta.”

Müzik ve Açık Yapıt üzerine

“Köksal ve Nemutlu’nun bu çalışması, girift bir kavram olan 'açık müzik yapıtı'nın tüm katmanlarını açığa çıkarırken, 20. yüzyılda müziğin dönüşümüne dair bir tarihyazımı da öneriyor.”

Kapkara kitap, direnen insanlık

“Kara Kitap çok önemli bir yapıt; tanıkların ve tanıklıkların bir araya getirilmesi, Nazilerin toplama, çalışma ve ölüm kamplarında neler yaptıkları anlatıldığında, 'bu kadar insanlık dışı şeyler yapmış olamazlar' şeklindeki kuşkuları ortadan kaldıracak kadar açık seçik yaşananların kaydını sunuyor.” 

Roman yazmanın ve okumanın hayatlarımızdaki karşılığı

“Hayatta Kalma Becerisi Olarak Roman’da Tim Parks, ardını ötesini düşünmeden, sorgulamadan edebiyata ilişkin kabullendiğimiz kimi kanaatleri yerinden oynatmaya çalışıyor.”

Haftanın vitrini – 41

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Ailenin İlgası / Aksak Çizgi / Ben Ölünce Yaz / Gözler Gazze’de / Hayranlık / İlk Felsefe Son Felsefe / Katil Kadınlar / Sen Diye Biri /  Tavşan Huzura Erdi / Varlık’ta Orhan Veli

İstanbul’da bir İranlı kitapçı:

Rıza Nasrullah

Alman araştırmacılara Türkçe, Arapça ve Farsça kitap temin eden Rıza Nasrullah'ın dükkânı edebiyat ve tarih meraklılarının toplanma yeridir, burada elyazmaları ve edebi konular üzerine tartışılır, Ali Emiri Efendi gibi hafız-ı kütübler, âlimler dükkândan eksik olmazlar...

Eylemin ayrımsanan gücünün göstergesi olarak

Süprematik biçim

Kazimir Maleviç'in Süprematizm / Otuz Dört Çizim adlı kitabı Arketon Yayınlarından gelecek hafta çıkacak. Maleviç'in süprematizme dair kitaptaki yazısından kısa bir bölümü Tadımlık olarak yayımlıyoruz.  

Özlem Göncü:

“Romanın temel gücü çelişkiyi, ikilemi ve kaosu taşıyabilmesinde.”

“Edebiyatçının belleğinin kişisel tarihle kolektif hafıza arasında bir köprü olduğunu farz edersek, nostalji hem bir malzeme hem de bir tehdit haline gelebilir.” 

“Babam bahçıvandı. Şimdi bir bahçe.”

“Romanda bahçe motifi çok katmanlı anlam örgüsünün merkezinde yer alır. Bahçe sıradan bir mekân ya da meşgale yeri değil, belleğin somutlaşmış imgesi ve çocukluk anılarının yeniden kurgulandığı bir sahnedir...”

İlhan Berk ve Selçuk Demirel ile

Barikat günlerinde solitude

“Selçuk Demirel’in desenlerindeki kara-kızıl kıyıda tek başına yürüyen bir adamın topladığı deniz kabukları mıdır İlhan Berk şiiri, yoksa adamı izleyen sinsi bir kedi mi?” 

Şahin Alpay’la söyleşi:

“Liberal demokratlıkta ısrarcıyım.”

“Kemalist bir ailede büyüdüğüm için önce ben de Kemalisttim tabii. Sonra komünistliğe terfi ettim, oradan liberalliğe… Liberal demokratlığı koruyorum, o konuda şüphem yok. Fakat yıllar içinde kafamdaki determinist tarih anlayışı tamamen yıkıldı.”

Dağ'dan Sizi Kaçırıyorum'a şiir ve coğrafya

Donat Bayer, Fatma Nur Türk ve İlker Hepkan şiir üzerine, birbirlerinin yazdıklarına dair söyleştiler.

Haftanın vitrini – 42

Avrupa-Merkezcilik, Sömürgecilik ve Filistin / Balıklarla İlgili Rivayet / Bana Hiç Yazmayan Dünyaya / Beş Vakitli Günden Vazgeçmek /  Diyaloglar / İçimizdeki Karanlık Yan / ley hatları / Onu Sevdiğim Zamanlar / Osmanlı’da Korkunun Gölgesi / Yeni Bir Bilinç İnşa Etmek

Şiir ve renk,

Emily Dickinson ile Mary Cassatt

“Şiirin ressamı ve resmin kadın şairi daima nefes aldıkları sanatlarına sarılırlar. İkisinin de yaşadığı görme problemleri ya da yaşamın sevdiklerini ellerinden bir bir aldığı acı, onları işlerinden alıkoyamaz. Çünkü onlar birer kâşiftir…”

Yeji Y. Ham ile söyleşi:

“Sıradan hayata, ritüellere, hafızaya sızan bir ağırlık...”

“Benim için yolculuk ne basitçe özgürleşmekten ne de hapsedilmekten ibaret. Bu ikisinin arasında yaşamakla ilgili. Romanın etrafında dönüp durduğu şey de bu arada kalmışlık hali: Savaşın gölgesinin insanları nasıl geçmişle bugün, umutla korku, hareketle kısıtlanmışlık arasında bıraktığı.”

Taksitle Ölüm: Karnavalesk bir komedya

“Burroughs, Sade, Genet gibi yazarların aksine, aşırılıkları içselleştirilme gayreti içine girmez Céline. Kahramanımız Ferdinand ne yapıyorsa zoraki yapar; eyledikleriyle bir türlü özgürleşemez; hiçbir hürriyet söylemine sahip değildir.” 

TKP 1918-1920:

Portreler, polemikler

Kim Hakiki Komünist kitabının yazarı Emel Akal ile Türkiye komünist hareketinin tarihini, aktörlerini, polemiklerini ve TKP tarihini akademik olarak çalışmanın zorluklarını konuştuk.

İmaj ile yazı ilişkisi üzerine birkaç not:

İmajlarla Düşünmek’e ek…

“Farocki’de imaj zaten metindir ve metin de zaten imaj. İmajda 'düşünülmemişin düşünümü' olarak metin, metinde gösterilmemişin gösterilmesi olarak imaj.”

Dünyalararasında’ya dair:

“Her zaman çoktan…”

“Geçgin’in kendisinin de, Soğuk Ateş’in radikal yazarlarının da haklı olarak burun kıvıracağı bir deyimle, bu son romanı da, önceki Uzun Yürüyüş’ü de çok 'başarılı' bulduğumu söylemem gerekir mi? Şu var ki, bu bir tasfiyenin başarısıdır; bir ev boşaltma işleminin ortalığı kırıp dökmeden, usturupluca yürütülmesinin.”

Haftanın vitrini – 43

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Akıncılar, Hükümdarlar ve Tacirler / Ankara’nın Duygusal Tarihi / Beyaz Bir Gökyüzü Altında / Canavarların Vaatleri / Ekofeminizm / Gerici Düşünce Üzerine Deneme / Gri Arılar / Hayali Canavarlar Atlası / Savaş / 21. Yüzyılda Emperyalizm

Tavşan sonunda Türkçede de huzura eriyor

“Tavşan Huzura Erdi, serinin en olgun halkası olarak değerlendirilmektedir. Karşımızda 'bir dönemin son nefesi' vardır artık.”

Nesrin Topkapı'nın Otobiyografi'sinde

Sahne arkası

“Kitapta beni en çok etkileyen şey, Nesrin Topkapı'nın hareketleri anlatış biçimi oldu. Aslında sadece dans etmekten de söz etmiyordu hareket derken, çünkü hayatın bir koreografisi vardı onun gözünde.” 

Hafızanın mezarındaki sahte çiçekler

“Bu metin ne tam bir deneme dürüstlüğü ne de kurmaca disiplini taşır. Romanmış gibi davranan kişisel itiraf metni.”

Ölümlerden ölüm beğenmek

“Hjorth içselleştirdiği ebeveynle derdini çözmeye çalışırken ve derdini çözemezken içerideki anneyi öldürüyor; Gospodinov ise dışarıdaki babanın gayet somut ölümüyle yüzleşiyor. İkisi de anne ve babalarına dair çocukluk anılarının kapısını aralıyor.”

Johannes von Tepl’in yankısı, Gospodinov’un sessizliği

“Bu iki kitap birbirine cevap veriyor. Tepl’in öfkesi Gospodinov’un şefkatinde yankılanıyor. Çiftçi konuşmayı başlatmıştı, bahçıvan onu tamamlıyor.”

Harun Farocki’nin diyagramları

“Diagrams’ta yapılanın, Farocki’nin yaptığının tam anlamıyla bir türevi olduğu söylenebilir: İmgelerin ne olduğunu değil de ne yaptığını anlamak.” 

İnsanların En Gizli Hatırası:

Beyaz söz, kara kehanet

“Mohamed Mbougar Sarr'ın romanı yalnızca sömürgeciliğe değil, edebiyatın, yazarlığın ve kitap endüstrisinin kendisine de yönelen bir eleştiri metni.” 

Haftanın vitrini – 44

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Ben miyim? / Bereketli Vadinin Tembelleri / Hakikatin Peşinde–Tahir Elçi  / Ritüel ve Din / Kavşakta Kalanlar / Maviden / Peterburg / Spinoza Marx’la Buluştuğunda / Üçüncü Reich / Yerler ve İzler(i)

Kürt Edebiyatından Portreler

“Oruçoğlu sorunlu ve parçalı epizodik belleği poetik bir ses haritasına dönüştürür; edebiyatı hem direnişin hem de sürekliliğin sahnesi olarak yeniden kurar ve kurgular.”

Aşağılamanın ve aşağılanmayı benimsemenin ifadesi olarak çöp

“Çöp, bu metinde, toplumsal hafızanın karanlık odalarında biriken, yüzeye çıkması istenmeyen her şeyin mecazıdır. Geride bırakılan ya da değersiz görülen nesnelerin yanı sıra, dışlanan fikirleri, bastırılan duyguları, aşağılananları, toplumun dışarısına atılanları da kapsar.”

32 kısım tekmili birden:

Kin, nefret, ihtiras…

KKTC Cumhurbaşkanı seçilen Tufan Erhürman’ın, yeni baskısı İthaki yayınları tarafından bu yaz aylarında yapılmış Mehmet Yaşın’ın Sarı Kehribar adlı romanının ilk basımı için 2014 yılında kaleme aldığı yazıyı yayımlıyoruz. 

“Çünkü o oydu, çünkü ben bendim”

“Arkadaşlık Üzerine, özünde yalnızlık olduğu için belki, çok şey düşündürüyor insana; unuttuklarınız, sizi unutanlar, küs olduklarınız, kırdıklarınız, sizi kıranlar, uzak durduklarınız, uzaklaştırdıklarınız…”

Gerçeküstücülük Neden Önemlidir?

“Polizzotti, sürrealizmin sanat tarihi açısından değerini ve üretimini anlatmaktan ziyade 21. yüzyılın politik, ekonomik, cinsel açmazlarıyla boğuşan insanlara hâlâ yeni bir şeyler söyleyebilmesi ihtimaline bakıyor...”

Nurhan Avcı ile Jan Švankmajer’e dair:

Siyahın Sonsuz Yolculuğu

“Švankmajer sineması, günümüz endüstriyel dünyasında ve yapay zekâ ile gerçeklik algısının iyice kaygan bir zemine oturduğu tam da bu zamanlarda, analog bir sinema diliyle bu kesişimleri gerçekleştiriyor.”

Gazze Bienali:

Göçebe sergi, dirençli bir rizom

“Gazze Bienali dayanışma ve tanıklık mekânları açarken, kendini bir direniş biçimi olarak tanımlar – slogandan değil, ısrarlı bir varoluş pratiğinden doğan bir direniş.”