Ölü Ozanlar Derneği’nden Oprah’ın kulübüne:

Okuma ayininin duygusal peygamberleri

“TV stüdyoları, ışıl ışıl kitapçı vitrinleri, fuarları ve festivalleri dolduran cıvıl cıvıl okur kalabalıkları karşısında Fildişi Kule öyle ıssız, öyle yavan kaldı ki, yazarın okur topluluğuyla yeni bir sözleşme imzalaması kaçınılmaz.”

Toplumun söylentileşmesi

“Kanaatle bilgi ayrımının belirsizleşmesini bizim toplumumuzun görmesi, saptaması biraz zordur; çünkü burada hiçbir zaman tam ayrışmış değillerdi zaten.”

Yamyam Kapitalizm ve canavarlar zamanı

“Yamyam Kapitalizm, sosyalizm için bir fırsat olarak değerlendirilmesi gereken hegemonya krizine dair zamanında ve yerinde bir tartışma, düşünme ve harekete geçme çağrısı.”

Tanrıları içeri almak

“Christopher Nolan’ın The Odyssey’si Tanrıları hikâyeden bütünüyle çıkarmıyor ama onların nerede bulunduğu eskisi kadar kesin değil artık.”

Masalların yeniden yazımı üzerine:

Yoksullaşan masallar

“Bir anlatıyı daha eşitlikçi, daha kapsayıcı ve pedagojik açıdan daha güvenli biçimde yeniden kurarken, onun sembollerini, arketiplerini, çatışmalarını ve katmanlı yapısını da dönüştürüyor ya da yok ediyor olabilir miyiz?”

Haftanın vitrini – 32

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: 1938 Günlüğü / Büyük Sorular: Evren / Denizler / Elliler Apartmanı / Eva Uyuyor / Hasır Şapkalar / Kabil’in Çocukluğu / Kayıp Adımlar; Odysseus: Hoş Geldin Yabancı / Yalnızlık

Gospodinov’un hafızası

“Elbette hafızamızı kendimiz seçer ve şekillendiririz; hatta bir yazar hafızasını istediği yöne çevirmekte tamamen özgürdür. Ancak yazım tarzının bilinç akışı olması insanda dürüstlük beklentisi yaratıyor ve işte tam olarak benim Gospodinov kitaplarında bulamadığım bu oldu.”

Harikalar Lügati:

Hakikati yeniden kurmak 

“Dilin kendisini romanın başkişilerinden biri haline getirmesi, Harikalar Lügati’ni ayrı/özel bir yere koyan/konumlandıran önemli noktalardan biri.”

M. Ender Öndeş:

“Kahramanlar steril varlıklar değildir...”

“Bazılarını şahsen tanıma onuruna eriştiğim ve sonradan kaybettiğimiz insanların hepsi elbette kahramanlardır. Ama sadece onlar değil; şimdi, şu anda sokaklarda iyi kötü bir şeyler yapmaya çalışan, inandıkları şeyler için riske giren gencecik insanlar da benim için kahramandır.” 

Geppetto alegorisi ile çağdaş sanatçının dolaşım deneyimi:

Balinanın ritminde

“Pinokyo’nun yolculuğu eserin üreticiden görece bağımsızlaşmasını alegorik olarak görünür kılarken, Geppetto’nun balinanın içindeki yaşamı üreticinin de bu süreçten değişmeksizin çıkmadığını gösterir.”

Bir devlet, Kuyu’ya bir komedyen atar…

“Batıda Deniz Göktaş’ın gösterisinin katbekat sertleri yapılıyor ve kimselerin başına bir şey gelmiyor; çünkü oralarda hafıza sahibi kurumlar yapısı halen çalışmaya devam ediyor.”

Aglaya Veteranyi’nden sıradışı bir büyüme hikâyesi:

“Hep başka yerde yaşıyoruz”

“Romanın etkileyici, çarpıcı yanı, bence bir çocuğun zihin dünyasının, soru sorma biçimlerinin, nesneleri ve olguları birbirleriyle ilişkilendirmesini sağlayan kendine özgü muhakemesinin yetkin bir şekilde verilmiş olmasında.”

Haftanın vitrini – 33

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Alelade Bir Cinayet / Bizum Rize / Hangi Liberal Demokrasi / Hayata Dair Şeyler / İkinci Beden / Medusa’nın Gözleri / Savaş / Sınıfı Anlamak / Tanpınar’ı Okudukça Okuyorum / Uyuyan Hatıralar

Paltosunu ödünç alan şair ihsan beklemez

“Belgelerin sorgulanmadan kabul edilmesi, görünürde Âkif’in mirasını zenginleştiriyor gibiyse de, uzun vadede tam aksi bir sonuç doğurur: Literatüre yanlış kayıtların girmesi! Bu da zamanla Âkif’in gerçek portresinin bulanıklaşmasına yol açar.”

Ruhu kaçan sinema

“Nedense bütün karakterler, bir destanda olabileceği gibi tek boyutlu kalmış filmde. Oysa bir destanı bugün yeniden anlatmanın anlamı, ona çağımızın ruhunu katabilmektir.”

Asuman Kafaoğlu-Büke ile söyleşi:

Mitlerin ötesindeki kadınlar

“Edebiyat, hikâyeleri anlatılmayan yoksullara, kölelere, şöhret ve para kazanmaları engellenmiş ya da kısıtlanmış bireylere yüzünü döndü. Destanları değiştirmek için değil, o destanlarda arka planda kalanları da anlamamız için.” 

Rene Karabash ile Geriye Kalan Kadın:

Ataerkil dağlarda kadınlığın bedeli

“Ataerkil dağların gölgesinde hayatta kalmanın bedelini ödeyerek yeminli bir sessizlikle erkekleşen kadınlar… Rene Karabash, Geriye Kalan Kadın’la hem kendi yaralarını hem de Balkanlar’ın en derin tabusunu açığa çıkarıyor.”

Kutsal Lezzetler Alfabesi  üzerine bir sığınak notu:

Harflerin tadı, toprağın hafızası

“Haydar Ergülen'in yeni deneme kitabı Kutsal Lezzetler Alfabesi, sertleşen ve büyüsünü yitiren dünyamıza karşı, şefkatle ve hoşgörüyle örülmüş, edebi bir sığınak.”

Ceren Biber şiirinin poetik dönüşümü:

Madde, çekim ve kaos

“Biber’in poetik dönüşümü Hış’tan Faş’a, Faş’tan Niş’e doğru düz bir olgunlaşma çizgisiyle açıklanamaz. Üç kitapta madde, çekim ve kaos birlikte işliyor; değişen şey, imgelerin  arasındaki bağ ve öznenin bu bağ üzerindeki tasarrufu.”

Peter Wolfendale’in sanat felsefesi (I):

Sanat, altyapı ve özgürlük

“Sanat, koşulsuz değerin yalnızca kendisi değil; onun üretimi, yeniden üretimi, özetle özgürlüğün deneylenişidir.”

Albert Serra sinemasında bakışın etiği

“Albert Serra sinemasında perdede olup bitenlere başını çevirip çevirmemek insanın kendi iradesine bırakılır. Bakmayı sürdürüyorsanız, artık suç ortağı ya da tanıksınızdır; çünkü Serra’nın filmlerinde bakma eylemi asla masum değildir.”

Haftanın vitrini – 34

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Anlambilim ve Dil / Aşırılık Üzerine / Batı / Benjamin Dosyaları / Geceleri Sessizdir Tahran / Kırık Anahtar / Mimarlık Yazıları / Odysseia / Post-Avrupa / Uçup Giden Bir Kuş

Bir fail nasıl mağdura dönüştürülür?

“Film Hiroşima’yı ya da Nagazaki’yi değil, atom bombasının geliştirilmesinde en önemli isimlerden biri olan J. Robert Oppenheimer’ı anlatıyor. Benim itirazım buna değil. İtirazım, Hiroşima’yı kadrajın dışında bırakırken o boşluğu Oppenheimer’ın güvenlik soruşturmasıyla simgelenen kişisel mağduriyet anlatısıyla doldurması. İşte tam da bu yüzden, mesele artık sinemasal değil, ahlaki bir tercihe dönüşüyor.”

Thomas Bernhard’la karanlık labirentlerde gezmek

“Bernhard evreninde diyaloglar değil, kesişen monologlar vardı. Wertheimer, Glenn’e; Reger, Atzbacher’e; anlatıcıysa berjer koltuğunda tüm Viyana burjuvazisine doğru konuşuyor ve aslında hiçbiri muhatap aramıyordu.”

Mary de Rachewiltz, Ezra Pound’un mirasının muhafızı

“Sana yalnızca bildiğim mesleği öğretebilirim!”

“Mary, yalnızca Ezra Pound’un kızı olarak anılabilecek bir figür değil. İngilizce ve İtalyanca yazan bir şair ve denemeci, Amerikan edebiyatı araştırmacısı ve üretken bir çevirmendi.”

Peter Wolfendale’ın sanat felsefesi (II):

İlhamın aktarımı ve sanatın bilişselliği

“Sanat, ilhamın aktarımını sağlamak üzere, estetik ve semantik modeller aracılığıyla bilişsel uyarım sağlayan, sanat yapmaya ya da sanatın içeriği üstünden düşünmeye yönlendiren şeydir.” 

Şiirin popu

“Pop şiirin kriter eksikliği sorunu aşılamayacak bir sorun. Şiirin tarihinden bir şeyler almış, ama ona geri verecek bir şeyleri olmayan bir şiir – en azından şimdiki haliyle.”

Mehmet Yaşın:

“Gençken şiiri özellikle davet ederdim, şimdiyse sık sık kovuyorum.”

Mehmet Yaşın’la şiirinin temel dinamikleri, yıllar içinde dönüşen poetikası ve “üveyanadil” kavramı etrafında geliştirdiği dil anlayışı üzerine konuştuk.

Toplu şiirleri Ansızın Yağmur üzerine Gökçenur Ç. ile söyleşi:

“Şiir tek başına yazılır ama hiçbir zaman tek başına var olmaz”

“Şiirin geleceği konusunda kötümser değilim. Dünyanın birçok yerinde otoriterleşme, savaşlar, göç, iklim krizi ve giderek sertleşen eşitsizlikler yaşanıyor. Böyle dönemlerde şiirin doğrudan siyasal sonuçlar üreteceğini düşünmek romantik olabilir ama şiirin başka bir gücü var.”

Haftanın vitrini – 35

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Aile İçi Bir Mesele / Bir Bardak Suda Boğulmamak / İyi Kız / Jest ve Söz / Lagom / Muş Ovasında Bir Sakıncalı Piyade / Rüzgâr Adımı Biliyor / Shakespeare: Haset Tiyatrosu / Türkiye'de İşçi Sınıfının Oluşumu / Uğul

Türkiye edebiyatında tasavvufi mistisizm:

Safiye Erol ile Samiha Ayverdi

“Safiye Erol ve Samiha Ayverdi, eleştirel yaklaştıkları Batının modern anlatı biçimi olan romanı kullanarak, Doğunun mistik inanışına uzanan, öznel ve nesnel hikâyelerini kurguluyorlar.”

Erden Kıral’ın aynasından yansıyan hatıraları

Aynadan Yansıyan Hatıralar, bir yönetmenin iç dünyasına açılan kişisel bir kapı olmanın ötesinde, Erden Kıral sinemasının düşünsel ve sanatsal arka planına da ışık tutuyor. 

Rancière ve Estetik Bilinçdışı

“Rancière, Estetik Bilinçdışı’nda estetik ve psikanaliz arasındaki kesişimleri yoklar. Estetik sadece güzel olanın, olumlunun belirlenimine odaklanmaz; psikanaliz gibi, kusurun, boşluğun tespitine de ilgisini ortaya koyar.”

Vittorini ile Fil

“Vittorini yoksulluğu şiirselleştirmiyor. Okurunu acındırarak kandırmaya da kalkmıyor. Tam tersine, son derece soğukkanlı bir matematik sunuyor. Öyküsü bazı yerlerde daha fazla mizah, daha fazla dram da kaldırır ama o buralara girmiyor.”

Görülmeyen Adam’da kimlik, iktidar ve görünmezlik imgeleri

“Ellison okurunu kesin cevaplara ulaştırmaktan çok, kimliğin nasıl kurulduğu, iktidarın özneyi nasıl biçimlendirdiği ve bireyin kendi sesini hangi koşullarda bulabileceği üzerine düşünmeye davet eder.”