New York’tan İstanbul’a, Platon’dan Şeyh Galip’e

İyilik, güzellik

Victoria R. Holbrook: “Şimdi kendimi İstanbul’a ait hissediyorum. Bu şehre aidiyet kazandım. Vazgeçmem. Bir yere gitmem yani. İstanbul’u bırakmam. Ama bunun en önemli sebebi arkadaşlarım...”

Nermi Uygur’da akıl ve düşünce sorunu üzerine önermeler

“Uygur’un 'yaşama felsefesi'nin merkezinde aklın zaferi değil, her adımda kendini terbiye etmesi vardır. Düşünce artık kendinden emin bir ilerleyiş olarak görülemez, durmaksızın sınanan bir yürüyüştür daha çok.”

Anayurt Oteli  

ve bir hastalık olarak yalnızlık

“Yusuf Atılgan’ın Zebercet aracılığıyla altını çizdiği bastırılmış duyguların kitlesel bir travma zincirini yansıttığını düşünebilir miyiz?”

Ne kitaplar aradım, zaten yoktular!

Açık bir yayın dünyasının değil, daha çok sınırlı, kontrollü ve parçalı bir dolaşım alanının bulun(a)mayan ürünleri olarak Türkiye’de iş insanı (oto)biyografileri ve şirket tarihçeleri... 

Ghost Stories:

Kaç hayalet dolaşıyor?

“Kendi sesiyle konuşamayacak bir insanı nasıl olup da kendi anlattığınız bir hikâyeye dönüştürebilirsiniz?”

Haftanın vitrini – 27

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Arkeofili / Felsefe: Yaşam Bilgisi / Fernand Braudel'den Bir Tarih Dersi / göz<) / Hayvan Hakları Davası / İstikbal Göklerdedir / Ne Tanrı Ne Efendi / Tokyo Empati Kulesi / Transkripsiyon / Türkiye’de Gündelik Hayat

Evrim Kavcar’ın “Hop biir iiki , hop biir iiki” sergisinden çağrışımlar

“Yazı, resim ve heykelin yanı sıra görüntü, ses gibi birbirinden farklı malzemeleri, formları, teknikleri, sesli-sessiz enstrümanları geniş bir yelpaze içinde harmanlayan; birbiriyle diyaloğa sokarak kendi hikâyesini bize aksettirmeye çalışan; çok katmanlı, metinlerarası bir mozaik...” 

Sami Yetik’in Ressamlarımız ve Diğer Yazıları üstüne:

Sanat tarihinin dikenli yollarında iz, kavram, duruş aramak

“İki cilt olarak tasarlanan kitabın ikincisi hiçbir zaman yayınlanmadığı için, yazarın nasıl bir sanat tarihi kurguladığını hiçbir zaman tam olarak öğrenemeyeceğiz.”

Şehrazad’ın mirası:

Hikâye anlatmak hayatta kalmaktır

Masalların tekinsiz atmosferini feminist bir perspektifle yeniden inşa eden Aslı Tohumcu ile yeni romanı Öylesine Bir Sevgili'yi konuştuk.

Muammer Bey’in bitmeyecek trajedisi…

“Muammer Bey’i ve elbette kendimizi nasıl kurtaracağız? Bazen kendimiz bile kendimizi anlamazken... Çocukluğumuz başka, gururumuz başka, korkularımız başka konuşurken...”

Fantastik ve gençlik:

Derinliğin dışarıda bırakılmış alanları

“Gençlik, henüz kesinleşmemiş bir kimliğin ve sabitlenmemiş bir dünyanın eşiğidir. Fantastik anlatı ise bu belirsizliği görünür kılar ve onu anlamlandırmanın yollarını araştırır.”

Kızıl Yazı:  Türkiye ile SSCB arasında "devrimci dolanıklıklar"

“Nergis Ertürk’e göre Türk komünist edebiyatı Rus edebi özgünlüğünün basit bir kopyası değildir. Anadolu’nun antiemperyalist mücadelesiyle Sovyetler’in devrimci formu çeviri yoluyla birbirine dolanmış ve bu ortaklıktan yepyeni bir dünya edebiyatının 'ikili doğum'u gerçekleşmiştir.”

Taştan Düş Yaratmak:

Bir hafıza topografyası olarak şehir

Edebiyat, müzik, resim, sinema ve şehir başlıkları etrafında beş kitaba yayılacak olan Taştan Düş Yaratmak dizisinin ilki "Edebiyat" için Fatma Berber ve Cansu Canseven ile konuştuk.

Kitle edebiyatı ve Kıştan Sonra:

Bazı kitaplar neden çok satmaz?

“Kıştan Sonra sürükleyici kitle edebiyatına mesafesini, kullandığı dille de inşa ediyor.”

Haftanın vitrini – 28

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Arıların Yolu / Arzunun Tanrıları / Cambridge Darwin ve Evrimci Düşünce Ansiklopedisi / Ding Köyü Rüyası / Kıyıya Paralel / Kupa Sevgili / Samson ve Nadejda / Sivil İttihatçı / Ten Çağı / Yamyam Kapitalizm

Sanatın sansürle imtihanı

“Sanatçı üzerinde sürekli bir baskı hissederken nasıl üretmeye devam eder? İdeolojik beklentilerin, sansürün ve denetimin arasında kendi sesini nasıl koruyabilir?” 

Şiir öncesi olarak şiir

“Şiir öncesi dediğim yer, şiirin oluşmaya başladığı, sözcüklerin arandığı bir önce ve bu öncedeki arayışın şimdisi… O kadar ki, zamanın adeta durduğu, bu yüzden de yer sözcüğünü kullandığım bir genişlik.”

Tolga Yıldız ile söyleşi:

“İnsan aslında dikkatinin tarihidir.”

“Dikkat hakkı sınıfsal bir meseledir. Sessiz bir çevresi olan çocukla, kalabalık, dar bir evde büyüyen çocuk aynı dikkat koşullarına sahip değil. Güvenceli işi olan yetişkinle, sürekli geçim hesabı yapan insan aynı zihinsel ferahlıkta yaşamıyor.”

Usmanbaş’ı yeniden okumak:

Boşluğa Atlayış üzerine

“Boşluğa Atlayış’ta Usmanbaş yalnızca bir besteci olarak değil, bir düşünce figürü olarak da metinde kendini gösteriyor. Bunun bir diğer nedeni de Aykut Köksal ile Mehmet Nemutlu'nun besteciyi kutsallaştıran bir dil kullanmaktan kaçınmaları.”

Hansel ile Gretel ve beyaz ördek

“Hansel ile Gretel’in yoksun olduğu iki şey ekmek ve sevgidir. İlkine cadının mücevherleri sayesinde nihayet kavuşurlar. İkincisini onlara karşılıksız ve cömertçe veren tek karakterse, masalın en güçsüz karakteri olan beyaz ördektir.”

Aşkın Okunmaz Kıyıları’na doğru çileli bir yolculuk

“Tam bir 'hezarfen' olan Victoria Holbrook'un, zarif ve zeki ironileriyle zaman zaman tebessümlere yol açsa da, insanın yüreğinin ortasına bir çeki taşı gibi oturan Amcam Sokrat isimli anı kitabı üzerine...”

Ahmet Telli'nin ardından:

Devrimci şairin ikilemi

“Sistem karşıtı ve kalabalık bir eylemde, yeterince devrimci olmayanlar sahayı erkenden terk eder. Geride, yerinde durmaya dirençli, sebatla bekleyebilen, en devrimci olanlar kalır.”

“Zamanının ruhunu ‘yürekte çarpan akıl’la duyumsayan romantiklerden…”

“Ahmet Telli, o büyük şairlerdendi. Nâzım Hikmet gibi yirminci yüzyıl başında canlanan 'yeni tür şair karakter'lerden biri.”

Haftanın vitrini – 29

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Anlamsızlık / Babam Adonis / Canavar / Çocuk Neden Mısır Unu Lapasında Pişer / Kızıma İklim Değişikliğini Anlatıyorum / Kubur / Oyun Yazarlığımızda Çeyrek Yüzyıl / Oyunlar ve İnsanlar / Yanlış Bilgi Üzerine / Yolcu

Yapay organik

Yapay zekânın metinlerle ilişkisi, yayıncının ve okurun metinlerle ilişkisini nasıl etkiliyor?

Kesin Döneceksiniz:

Pencerenin poetikası

“Haksız yere işinden çıkarılan bir tutunamayan nasıl olabilir?” 

Mülksüzler’deki zaman sorununa dair

“Mülksüzler, çoğu güçlü roman gibi; birden çok soru soran, bu soruları bazen daha merkezî kılan, bazen ikincilleştiren ve birbirleriyle ilişkilendiren bir roman.  Fakat bu soruların hiçbiri, zaman sorusu kadar romanın merkezinde olmamıştır.”

Kapitalist Gerçekçilik'ten Acid Communism'e:

Marksist ivmecilik ve post-kapitalist arzu

“İşin var olmadığı, insanlar arası ilişkinin parasal olarak dolayımlanmadığı ve üretimin mülkiyetle özdeşleştirilmediği bir ortamda, gerçeklikte nasıl hisseder, bilir, düşünürüz?”

Victoria Hocam ve Amcam Sokrat

“Kitap bize yalnızca kendimizi ve geçmişimizi değil; hiç yaşamadığımız coğrafyaları, tanımadığımız insanları ve onların dünyalarını da daha iyi anlama imkânı sunuyor.” 

Çığırından çıkmış bir zaman bu

“Kudret, tezini tamamlamadığı takdirde doktora programından atılacağına dair ihtardan sonra, ani bir kararla Türkiye’ye dönüyor. Kısa bir süre öncesine ait Şikago fotoğrafları da ona 'başka bir ömre aitmiş gibi'  silik, donuk ve uzak geliyor. Peki ne oluyor da zaman böyle askıya alınıyor?”

Ferit Edgü, sustu.

22 Temmuz 2024'te kaybettiğimiz Ferit Edgü'nün anısına...

Haftanın vitrini – 30

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Anna, Kız Kardeşim… / Bir Fili Vurmak / Köpeğin Bir Günü / Mehmet Mithat Bey’in Münasebetsiz Tarihi / Millî Abide / Odysseus’un İlk Düşen Yoldaşı Elpenor’un Maceraları ve Ölümleri / Sevdiği Bendim / Sevgi ve Özlemle / Tarladan Fabrikaya / Yaratılış Gölü

DTF St. Louis’te arzu, veri ve bakım

“Diziyi 'flört uygulamaları ilişkileri bozuyor' diye izlemek kolay: Eskiden insanlar birbirine bağlıydı; telefonlar geldi, sadakat çözüldü vb. Oysa uygulama olsa olsa var olan çatlakları açığa çıkarıyor, hızlandırıyor ve yeni biçimlere sokuyor.” 

Kırım’dan Stalingrad’a, Avusturya’dan Ankara’ya:

Muzaffer bir hayat

“Nuriye Ortaylı'nın Annem Şefika adlı kitabını okurlara hararetle öneririm. Hem 20. yüzyıl tarihinin kimi en acı sayfalarına, sürükleyici roman kıvamında bir biyografi aracılığıyla vâkıf olmak hem çetin kadınlık hallerini bir kez daha anımsamak için.” 

Hakikat ve canlılık:

Bilmenin yolları

“Ian McEwan’ın yarattığı kurmaca evrenlerde oyuncul bir yan var; bunu sağlayan da imkânlarla imkânsızlıkları yarıştırması, kâh temkine kâh temkinsizliğe çağıran olay örgüleri.”

Katliamın ortasında bize bakan köpeklerin müjdeleri:

“Bir kez sevilen hiçbir şey ölmez”

“Goya’nın köpeği kuma yarı gömülü, başı yukarı, boş bir göğe bakıyordu; o bakışı karşılayacak kimse yoktu resimde. Şehrin Köpeklerine Müjdeler, işte o karşılıksız bakışa bir göz, o gömülü gövdeye bir el uzatıyor.”

Haftanın vitrini – 31

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Amirbar / Belgrad Günlüğü / Cehennem Sıcakları için Talimatlar / Diye Diye / Geri Dönemezsin / Her Biri Hâlâ Burada / İnsanlar / Küçük Erdemler / Nörokabileler / Rex

Futbolun görsel hafızasında kadınların temsili üzerine:

Dünya Kupası ve kadrajın dışında kalanlar

“Feminizm artık yalnızca meydanların ya da akademinin dili değil; reklamların, markaların ve küresel kültür endüstrisinin de söz dağarcığına girdi. Bu görünürlük önemli bir kazanım olabilir ama aynı zamanda yeni bir risk de taşır: Eşitlik siyasal bir talep olmaktan çıkıp tüketilebilir bir estetiğe dönüşebilir.” 

Yunusların sırtında yaşamdan kaçarken ölüme tutulmak:

Bir göç romanı olarak Balıkçı ve Oğlu

“Romanda acı duygusu doğanın bütün öğeleriyle bir araya geliyor; yani acı insanı, ağacı, denizi ve hayvanları ortak bir sayfada buluşturuyor.”

Seviye Talip’e dair:

Eve dönen adam

“Kadınların eğitilmeden, 'bir tekamül-i ahlaki geçirmeden' özgürlüğe kavuşmalarının onları 'süslü bir oyuncağa', derinliksiz varlıklara dönüştüreceğini düşünmektedir Fahir. Bu açıdan toptan, derinliksiz bir Batılılaşmaya karşıdır.”

Dillerin Hesabı:

Stereografi ya da yazınsal yarıküreler

“Bir metin, yazı nasıl müzikal olabilir ve dahası, bu niye gereklidir ve bunun anlamla, anlamlılıkla, yazıdan türetilebilir olası yeni bir anlamsallık alanıyla ne gibi bir ilgisi vardır?”

Esfel-i Safilînde bir tersine sülûk:

Galîz bir kahramanın sonsuz pespayeliği

“Bu anlatı, en 'pespaye' anti-kahramanla bile kadim tekâmül kalıplarını işleterek, Doğunun içsel haritası ile Batının mitsel şablonu arasındaki paralelliği tersten inşa edilmiş, muzip bir anıt gibi sergilemektedir.”

Düşünceden önce davranan bir Beden’in karanlık romanı

“Szalay, sıradan insanın kendine ve başkalarına verebileceği zararı gündelik dokunun, alışkanlıkların ve rutinin içine sessizce yerleştirip adım adım büyütüyor.”