Carlo Ginzburg:

İpin ucu, tarihçilik.

Ginzburg’un bize öğrettiği o meslek ahlakı, her kelimenin üzerinde Damokles’in kılıcı gibi sallanıyor. “Tarihçi izi seçer (io ho scelto), ama izin kaybolduğu yerde durmasını bilmelidir.”

Anne Rabe’nin mutluluk ihtimali

“Başkarakterin travmalarını içinde olduğu toplumdan ayrı anlatamayacağına inanan birinin anlatısı bu. Rabe’nin öfkesinin Stine’e geçmiş olması kaçınılmaz. Ve bu öfke henüz uysallaşmamış, belki uysallaşması gerekmeyen bir öfke.”

Jest ve rastlantı

“Eviner’in yapıtında 'içten gelen jest' diye bir şeyin kımıltısını hissedebiliyorsak eğer; bunun en çıplak biçimde belirdiği an da, desenler kadar, belki daha çok, bunlara 'eşlik eden' şiirlerdir.”

İnsan Nedir? Kırılganlığın Antropolojisi’nden:

Dijitalleşen tenin yaralanabilirlik öyküsü

Avusturyalı filozof Lisz Hirn’ın İnsan Nedir? Kırılganlığın Antropolojisi adlı kitabı, Ebubekir Demir çevirisiyle Lejand Kitap tarafından önümüzdeki hafta basılıyor. Kitaptan kısa bir metni Tadımlık olarak yayımlıyoruz.

Bereketli Vadinin Tembelleri’nden yapay zekâ çağına reddiye:

Eylemsizliğin estetiği ve aylaklığın politiği

“Cossery’nin karakterleri tembelliği seçmişti. Gelecekte ise milyonlarca insan, yapay zekâ yüzünden tembelliğe (çalışmama özgürlüğüne değil, çalışamama zorunluluğuna) mahkûm edilebilir.”

Dumile Feni’nin African Guernica’sı

Picasso'nun Guernica’sını görmek için gittiğiniz müzede başka bir Guernica ile daha karşılaşırsanız…

Masallar ve modern çocukluk:

Kurtlar sokaklarda gezerken

Kurtlar bugün hâlâ sokaklarda geziyor; kötü kalpli cadılar, canavarlar, devler ve ejderhalar her yerde. Çocuk tüm o kötülüklerle, karanlıkla, zulümle, korkuyla, hainlikle daha en başından, kendi iç dünyasında masallar yardımıyla savaşmalı.

Haftanın vitrini – 23

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Avcıların Çağı / Bulutlardan Başka Her Şey / Burada Yoji Yaşıyor / Çifte Kavrulmuş / Düşperestin Yasası / Hatırlamanın Görüntüsü / İslamofobi Zamanlarında Psikoloji / Kadınların Yalanları / Keşfedilmemiş Ülke / Yenilenme

Reza Negarestani’nin Torture Concrete’i:

Protokol olarak soyutlama ve çağdaş sanat

“Negarestani için soyutlama, hakiki ve açık soyutlama, tam da zıddı sanılan somutlamayla iç içedir.”

Marksist Modernizm Türkçede:

Warwick’li girer...

“Rose’un erken dönem düşüncesinin bir parçası sayılması gereken Marksist Modernizm, Frankfurt Okulu geleneğini Adorno-Horkheimer merkezli okur.”

Duygular üzerine düşünmek, yazmak

“Zamanın Duyguları şimdideki duyguların yanında tohum halindeki duyguları da sezdiriyor. Yeşermemiş duygular bunlar belki de, hissetmiyor olabiliriz ama varlar.” 

AKP’nin Kültür Savaşı: Hakiki bir korku yaratmanın yollarına giriş

Şenay Aydemir'in kitabı, iktidarın kültür-sanat alanındaki politikalarının izini sürüp kapsamlı verilerle bir dökümünü yaparak “Ne yapmalı?” sorusunun zeminini hazırlıyor.

Haftanın vitrini – 24

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Aporia Geçidi / Enkazın Şekli / Gizil Nekropolitika / Hafıza Detektifi / Kabalık Çağı / Kelimeler ve Resimler / Ormanın İçinde, Toprak Düzeyinde / Sıra Başı / Toplu Şiirler / Yapmak

AKP’nin Kültür Savaşı: Hakiki bir korku yaratmanın yollarına giriş

Şenay Aydemir'in kitabı, iktidarın kültür-sanat alanındaki politikalarının izini sürüp kapsamlı verilerle bir dökümünü yaparak “Ne yapmalı?” sorusunun zeminini hazırlıyor.

Kesiyorum, biçiyorum ama dikemiyorum, Brütüs!

“Hanya Yanagihara’nın yakın ilişkiler, travmayla başa çıkmak, kendini gerçekleştirmek gibi temaları odağına alan kitabı Değersiz Bir Hayat, editörlere, eleştirmenlere, çağın hızına sırtını dönmesine rağmen kanonlaştı. Azimli ve geniş yürekli bir okursanız, sizin için de geç değil.”

İrem Uzunhasanoğlu:

“Batının kurucu metinleri tek bir çeviriye, tek bir sese hapsolmamalı...”

“Yazarken kültürel/toplumsal sesi ben çıkarıyorum, çeviride ise çıkarılmış sesin kültürünü/dokusunu korumaya çabalıyorum. Yazar İrem, çevirmen İrem’i bastırmıyor; derinleştiriyor.”

Tanrı’nın kütüphanesi:

Matbaa klişelerinden yapay zekânın örüntülerine

“Yapay zekâ, en temelinde devasa bir klişe makinesidir. Ancak bunu bir küçümseme veya hakaret olarak söylemek, teknolojinin ve dilin doğasını anlamamak olur.”

Örmeyen Bayan yahut Kâtibe Bartleby

“Bir yanda hedefine kilitlenmiş olarak A noktasından B noktasına koşan Odysseus’çu üslup, diğerinde sarmal gibi kendi içine dönen Penelope’ci üslup. Peki, ne yolculuğa çıkıyor ne örgü örüyorsanız öykünüzü kim ve nasıl anlatabilir?” 

Saf Canavar:

Sema Kaygusuz romancılığında yeni eşik

“Saf Canavar kendi türünü yaratma çabasında. Distopya, eko eleştiri, eko feminizm gibi pek çok damardan beslenerek...” 

Sema Kaygusuz ile Saf Canavar üzerine:

“Şiirsel yıkıcılık, arzunun ta kendisidir”

“Umut bizim yükümüz artık. İlerleyen bir tarih, bir kurtarıcı, yeni bir düzen, bütün bu bekleyişler insanı itaate mahkûm ediyor. Saf Canavar’daki umut bunun tam karşısında. Yazarken şöyle bir sorudan yola çıktım: Bizi kurtaracağını sandığımız aşkınlık ortadan kalktığında umuda ne olur?”

Mitos, Logos, Vico ve sonra…

“İnsanlar ancak kendi yaptıklarını bilebilirler. Bu söz, Vico’nun temel önermesidir: Bilmek yapmaktır, hakikat inşa edilendir. Platon’un Devlet’inden kovduğu şairi, ressamı, sanatçıyı, düşünmenin ve bilimin alanına yeniden çağırır Vico.” 

Haftanın vitrini – 25

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Arşiv Hastalığı / Kayboluş Kitabı / Kutsal Lezzetler Alfabesi / Harikalar Lügati / Mektuplar 1925-1975 / Ofsayt Bilen Kadınlar / Paganizmin Dehası / Sonsuz Hırs / Soru Yanıt Michel Foucault / Terra Nostra

Mektepten Memlekete Van:

Şehirler bizim neyimiz olur?

“Mektepten Memlekete bir şehir kitabından çok, zaman karşısında direnmeye çalışan hafızanın hikâyesi.”

Gece Trapezcileri

“Murat Şahin Öcal’ın tuhaf bir ürperti uyandıran öyküleri, 'Her canlı bir gün ölümü tadacaktır' gidiş gelişleriyle yaşam-ölüm aksını gündeliğin un ufak mutluluklarıyla çözüyor.” 

Yazma Üzerine:

Yazmak ne demektir – ve yazamamak? 

“Yazmaya başlamadan önce genellikle hiçbir şey okumam, diye yazar Hemingway, çünkü okumanın, yazmaya ket vurma, onun yerini alma imkân ve ihtimalinin olduğunu bilir.”

Sevginin sıvı hali:

Bir ayak bakım uzmanından hikâyeler

“Katja Oskamp hayatlarının son dönemlerini yaşayan insanları anlatıyor, onların hayatları boyunca nasıl çalıştıklarını ısrarla vurgulayarak. Hayatın bu tatsız, acıtıcı yanlarını anlatırken temas etmeyi, dayanışmayı hatırlatıyor, bir başkası için emek vermekteki mutluluğu, sevginin sıvı halinin de olduğunu ve böylelikle umulmadık yerlere sızabileceğini.”

Esinlenmede doz aşımı

“Taklit, mimarlık dünyasının düşünsel zafiyetinin bir sonucuydu; dönemin ruhunu yakalamanın, güncel eğilimleri izlemenin en kestirme yolu taklitten geçiyordu, Türkiye mimarlığı da bu yolu seçti.”

Adalar Müzesi'nde Büyükada Rum Yetimhanesi sergisi:

Bir tarihsel miras nasıl yaşatılabilir?

“Adalar Müzesi’nde açılan ve bir yıl boyunca açık tutulacak Büyükada Rum Yetimhanesi sergisinde küratör Deniz Koç Çeliker’in en önemli başarısı, sergiyi bir laboratuvara dönüştürmüş olmasında.”

Görünmeyen Machiavelli,

Görünen Akal

“İyi tarihçi biraz Bartleby gibidir: Yazmaz – yazamadığından değil, yazmamayı tercih ettiğinden. Yazabilir de bir gün, ama bu tercihin bir koşulu vardır: Bir konuda bilinebilir olanın hepsine yaklaştığına kanaat getirmedikçe 'yazmamayı tercih eder'; sustuğu yer tembelliğin değil, bilincin ve bilginin sınırıdır.”

Haftanın vitrini – 26

Yeni çıkan, yeni baskısı yapılan, yayınevlerince bize gönderilen, okumak ve üzerine yazmak için ayırdığımız bazı kitaplar: Dario Moreno / Diyarbakır’da Kentleşme / Geri Kalanı ve Batı / Herkes Kendi Kendine / “İki Gözüm Ayşe” / İmkânsız Vaka / Kaldırımlarda / Rezervuar Fahişeleri /  Sanatsız Millet Olur Mu?.. / Yolcu Benem Menzil Benem

Estetik Devrimin Başlangıcında

Manzaranın Zamanı

“Estetik devrim koşullarında yetişen, trajik, romantik, avangart sanatkâr dışarıdakine, manzaraya yakalanmaz; ona meraklı bakışıyla analitik bir bütün gibi yaklaşır.”

Bir kadın edebiyatı var mıdır?

“Pek çok sanatçı ve sanat eleştirmeni, kadın duyarlığını tümüyle inşa edilmiş bir olgu olarak gördüklerinden 'kadın edebiyatı' gibi bir tasnifin doğru olmadığını savunmaktadır.”

Gökyüzü Düşerken:

Çocukluğun cennetinden faşizmin cehennemine

“Mazzetti’nin anlattığı trajedi, geçmişte kalmış bir felaketin tanıklığından fazlası. Şimdinin savaşından geçmişin savaşına baktığımızda, Gökyüzü Düşerken insanlığın en büyük ahlaki çelişkilerinden birini de hatırlatıyor.”

Rafik Schami:

“Sansüre itaat etmektense, hiçbir şey yayımlamamayı tercih ederim...”

80. yaşını kutlarken, Suriyeli usta yazar Rafik Schami’yle yazmaya yönelişini, Almanca yazma deneyimini, sansürü, hikâye anlatıcılığının bugün hâlâ nasıl var olabildiğini konuştuk.

Ebru Erbaş ile söyleşi:

“İfade olanakları açısından Türkçenin eksiği yok, fazlası çoktur.”

“Günümüzde çeviri emeği giderek değersizleştirilmeye çalışılıyor; çevirmenler en temel hakları için mücadele etmek zorunda kalıyor. Nitelikli çeviriye ihtiyaç artarken, iyiyi kötüden ayırt etmede bize yol gösterecek yetkin bir çeviri eleştirisi kurumundan da yoksunuz.”

Saf Canavar üzerine:

Yitirilen dünya, keşfedilen evren

“Romanın temel meselesi insanın dünyadaki yerini yeniden tarif etmek değil, insanı evrenin ilişkisel ağıyla yeniden ilişkilendirmek ve onu oluşa teslim etmektir. Hatta anlatının kendisi de bu döngüsel oluşa teslim edilmiştir.”

Peynir, kurtlar, izler ve tarih üzerine...

Geçen hafta kaybettiğimiz tarihçi Carlo Ginzburg'un anısına, Levent Yılmaz'ın kendisiyle yaptığı ve Nisan 1998'de Virgül Dergisi'nde yayımlanan söyleşiyi yayımlıyoruz.