5 Aralık 2021
Romanlarında kadın erkek eşitsizliğini, erkek şiddetini ön plana koyan Aslı Tohumcu’nun yeni kitabının hedefinde bu sefer bizi uyutan masallar var. Farklı bakışı, toplumsal cinsiyet eşitliğini temel alan yaklaşımı ve eğlenceli anlatımı ile Öyle Değil, Böyle! masallarla büyümüş bir nesli ilk gençlik edebiyatına geçişte doğru yerden yakalıyor...
Birleşmiş Milletler Kadın Birimi UN Women’ın önderliğinde bir proje başlatıldı. Avrupalı ve Orta Asyalı yazarların kaleme aldığı 28 hikâyeden oluşan ‘Uyandıran Masallar / Awake Not Sleeping’ projesi. Proje, klasik masalları günümüze taşıyarak, tanımlanmış toplumsal cinsiyet rolleri hakkında kanıksanan normları dönüştürmeyi amaçlıyor. Bu bağlamda klasik masallar yeniden kurgulanıyor. Fakat bu sefer yaratıldıkları dönemin kısıtlayıcı cinsiyet rollerine, beklentilerine ve yasalarına başkaldıran karakterlerle... Proje, klişelere meydan okumak için ortak bir güç yaratabilmeyi hedefliyor. Aslı Tohumcu bu kitabını, işte bu proje kapsamında yayınlanmaya değer görülen ‘Masalcı / The Storyteller’ adlı öyküsünden uyarlamış.
Farklı bakışı, toplumsal cinsiyet eşitliğini temel alan yaklaşımı ve eğlenceli anlatımı ile Öyle Değil, Böyle! masallarla büyümüş bir nesli ilk gençlik edebiyatına geçişte doğru yerden yakalıyor.
Kitap yıllardır şikâyetlerine kulak tıkayan Masalcı’nın elini ayağını bağlayıp kendilerine yeni bir masalcı bulmak isteyen masal kahramanlarının öyküsünü anlatıyor. Aslı Tohumcu proje için kısa bir versiyonunu hazırladığı bu öykünün tamamını farklı bir finalle Can Çocuk Yayınları için çalışmış ve Öyle Değil, Böyle! ortaya çıkmış.
Sonsuza kadar mutlu olmanın mümkün olmadığını çocukların bile kavradığı günümüzde, kitap içerisindeki değişen roller de son derece radikal. Bildiğimiz tüm masal kahramanları klasik rollerinin taban tabana zıddı olarak karşımıza çıkıyor:
“Bir zamanlar, herkesin dilediğince yaşayabildiği bir ülke varmış. Bale yapan prenslerin, ağaç tepelerinde dolaşan prenseslerin, kız çocuğu oldu diye sevinçten deliye dönen kralların, üvey evlatlarını öz evlatları kadar çok seven kraliçelerin, akşam yemeklerinde prensleri yemeyen ejderhaların yaşadığı...” (s. 41)
Kitap baştan sona, masal kahramanlarının yaşamını kökten değiştiriyor; böylece günümüz dünyasında onları daha özgür, eşit ve mutlu bireyler haline getiriyor. Uyuyan Güzel, saçma sapan bir lanet yüzünden yüz yıl uyumak zorunda kaldığı kariyeri sona erince, uyku deneyimini değişik sektörlerde kullanıyor. Çeşitli firmalarda yatak, yastık ve yorgan, çeşitli otellerde yatak odası kalite kontrol uzmanı olarak çalışıyor. Rapunzel,yıllarını bir kulenin tepesinde tek başına geçirmiş, saçlarını sarkıtıp kuleye aldığı prensten iki çocuğu oluyor ama yeni hayatında ikiz çocuklarını babalarına emanet edip yollara düşüyor.
Sözün özü, artık devir değişti. Aslı Tohumcu’nun da dediği gibi, çocuklarımızı masallarla uyutup, onları toplumun dayattığı rollerde tutabilmemizin imkânı kalmadı. Kurt büyükanneyle torununu yemek, avcı kurdun karnını deşmek istemiyor artık. Üvey anneleri Hansel ve Gretel’i ormana, ölüme gönderdiği için kahroluyor. Pamuk Prenses prensin öpücüğüyle hayata dönmektense cam tabutunda çürümeyi yeğliyor. Kırmızı Başlıklı Kız’ın canı kurt tarafından kandırılmayı değil, onunla dağ bayır koşmayı çekiyor. Tüm bu cümleler Tohumcu’nun Öyle Değil, Böyle! içerisinde geçirdiği radikal söylemler. Kitap su gibi akıyor ve mesaj yerini buluyor. Kitabı resimleyen Pelin Turgut’u da pas geçmemek gerek. Yüzlerine ve geleneksel tavırlarına alıştığımız masal kahramanlarını sil baştan çizerek yepyeni karakterlerine büründürmek kolay iş değil. Ancak Pelin Turgut burada da çok estetik çizimler yakalamayı başarmış.
•