Tam 9 yıl sonra aynı kalabalık yeniden bir araya geliyor. Gülse Birsel’in senaryosunu yazdığı, Ozan Açıktan’ın yeniden yönettiği 2 Aile Arasında 4 Aralık’ta vizyona girecek. İlk filmin kadrosunun önemli bir bölümü de geri dönüyor. İkinci filmin işi kolay değil. İlk filmin bıraktığı yerde artık kurulması gereken sahte bir aile yok. O aile bir kere kuruldu.
Yirmi bir yıllık evliliği bitmiş Fikret, yirmi bir yıllık ilişkisi bitmiş Solmaz ve ailesini evleneceği adamın ailesine anlatamayıp kendine makbul bir aile icat etmek zorunda kalan Zeynep. Aile Arasında tam da bu üç kişiyi yan yana getiriyor. Bir aile dağılırken başka bir aile kurulabilir mi?
Üstelik kurulacak olanın hiçbir parçası yerli yerinde değil. Baba, baba değil; karı koca, karı koca değil; akrabalar zaten akraba değil. Herkes kendisine düşen rolü oynuyor. Ama film ilerledikçe iş karışıyor. Başkalarını kandırmak için kurulmuş bu sahte aile, geride bırakılan “gerçek” ailelerden daha fazla aileye benzemeye başlıyor.
Filmin asıl şakası da burada galiba. Bir süre sonra yalnızca bu insanların aile taklidi yaptığından o kadar emin olamıyoruz. Aile dediğimiz şeyin kendisinde de biraz taklit var çünkü.
Zeynep’in ihtiyacı sevgi dolu bir aileden önce, karşı tarafın önüne çıkarabileceği kadar düzgün, açıklama gerektirmeyecek kadar tanıdık bir aile fotoğrafı. Fikret de o fotoğraftaki baba boşluğunu dolduruyor. Ama herhangi bir baba olarak değil. Ona emniyet müdürlüğüne kadar uzanan yeni bir geçmiş yazılıyor. Çünkü bu oyunda yalnızca bir babaya değil, karşı tarafın bakıp “tamam” diyeceği bir babaya ihtiyaç var.
Kız isteme gecesi bunun en komik hallerinden biri. Kapıya kalabalık bir aile dayandığında mesele Fikret’in sandığı kadar basit olmaktan çıkıyor. Masanın başına oturmak yetmiyor. Ne söyleyeceğini, nasıl davranacağını, hatta ne zaman ciddi bir baba yüzü takınacağını da bilmesi gerekiyor. Yirmi bir yıl kocalık yapmış bir adamın babalığın dilini baştan öğrenmesini izliyoruz.
Gülse Birsel’in sevdiği komedi alanı zaten burası. İnsanları aynı masaya oturtuyor ve gerisini görgü kurallarına bırakıyor. Kim nasıl konuşuyor, sofraya ne geliyor, düğün ne kadar büyük olacak, kim ne takacak? İnsanlar birbirlerini bunlarla tartıyor. Adana’ya gidildiğinde mesele iki şehrin çatışmasından çok daha komik bir yere varıyor. Herkes kendi “aile dediğin böyle olur”unu ötekinin önüne koyuyor. Birinin normal dediği, ötekinin gözünde ya eksik ya fazla.
Fikret ise oynadığı bu ailede yavaş yavaş rahatlamaya başlıyor. Gerçek evliliği bitmiş bir adam, sahte kocalık ve babalık yaparken yeniden birilerinin hayatına karışıyor. Solmaz’la didişiyor, Zeynep için endişeleniyor, gerektiğinde onun yanında duruyor. Yalan diye başlayan şeyin nerede başka bir şeye dönüştüğünü kestirmek zor. Bir yerde şunu fark ediyoruz: Kimsenin kimseye kan bağıyla bağlı olmadığı bu insanların aile olabilmesi için eksik olan tek şey akrabalık.

Damadın tarafında ise “gerçek” aile var. Soy var, gelenek var, baba otoritesi var, namus var. Kâğıt üzerinde her şey tamam.
Peki hangisi sahte?
Fikret’le Haşmet’i yan yana koyunca babalık meselesi iyice komikleşiyor. Fikret ne yapacağını bilemediği için babadan neler beklediğimizi ele veriyor. Haşmet’in böyle bir derdi yok. Babalığı öyle rahat taşıyor ki onun da birtakım kurallara göre davrandığını düşünmüyoruz bile. Baba nasıl oturur, neye kızar, kızını nasıl korur, ne zaman otoritesini gösterir? Fikret her bocaladığında bu kurallar biraz daha görünür oluyor.
Solmaz’ın işi daha kolaymış gibi. Sonuçta Zeynep’in gerçek annesi. Fikret’i de sofraya, telaşa, tartışmaya ve sonunda kendi hayatına kolayca dahil ediyor. Ama bunu yaparken onun da yirmi bir yıllık ilişkisi dağılmış durumda. Kendi hayatı darmadağın olsa da kızının hayatını toparlıyor. Bize de bu doğal geliyor: Fikret’in babalığına rol diyoruz, Solmaz’ınkine demiyoruz. Solmaz’ın toparlaması bekleniyor; onun da toparlanmaya ihtiyacı olabileceği pek hesaba katılmıyor.
Bu tuhaf ailede makbul aile fotoğrafına pek uymayan biri daha var: Behiye. Zeynep’in halası rolünü üstleniyor; o da diğerleri kadar “uydurma” bir akraba. Kız isteme sırasında damat tarafının en beğendiği kişilerden biri de üstelik; hakkında “adam gibi bir kadın” deniyor. Kimse Behiye’nin neden o masada olduğunu açıklamıyor. Açıklamasına da gerek yok. O, Zeynep’in halası.
Aile hayatında ne kadar çok şeyi düşünmeden yaptığımızı, biri yanlış yaptığında fark ediyoruz aslında. Erving Goffman’ın gündelik hayatı bir sahneye benzeten bakışı burada işe yarıyor. Kız istemenin bir usulü var, düğünün bir usulü var, babanın ve annenin nasıl davranacağının bile bir usulü var. Herkes repliğini doğru söylediğinde bunların hiçbirini görmüyoruz. Fikret repliğini şaşırınca görüyoruz.
Bu yüzden filmin en büyük şakası Zeynep’in ailesinin sahteliği olmayabilir. “Gerçek” aileler de kendilerine verilmiş rolleri yıllardır büyük bir ciddiyetle oynuyor.
Sonra düğün bitiyor, yalanın da pek bir anlamı kalmıyor. Fikret’in Zeynep’in babasıymış, Solmaz’la da evliymiş gibi görünmesine artık gerek yok. Oyun burada bitebilir aslında ama bitmiyor.
Belki aile tam da o sırada kuruluyordur. Kimsenin rol yapmak zorunda olmadığı halde masadan kalkmadığı yerde.
Dokuz yıl sonra
Aradan dokuz yıl geçti. Şimdi aynı kalabalık yeniden bir araya geliyor. Gülse Birsel’in senaryosunu yazdığı, Ozan Açıktan’ın yeniden yönettiği 2 Aile Arasında 4 Aralık’ta vizyona girecek. İlk filmin kadrosunun önemli bir bölümü de geri dönüyor.
İkinci filmin işi kolay değil. İlk filmin bıraktığı yerde artık kurulması gereken sahte bir aile yok. O aile bir kere kuruldu.
İlk filmin komedisi Fikret’in bilmediği bir rolü oynamaya çalışmasından, birbirine benzemeyen insanların aynı aile fotoğrafına sığmaya uğraşmasından çıkıyordu. Aynı görgü çatışmalarını, aynı yanlış anlamaları, aynı kalabalık aile şakasını yeniden kurmak mümkün. Muhtemelen yine güleriz.
Hikâyenin ayrıntıları henüz açıklanmış değil. Benim merak ettiğim, yıllar önce mecburen birbirlerinin hayatına giren bu insanların orada kalıp kalmadığı. Fikret, Zeynep’in babası rolünü çoktan geride bıraktı; Solmaz’la aralarındaki yakınlık da artık o oyuna sığmıyor.
İlk filmin yanlış anlaşılmaları, uydurulan akrabalıkları ve rol yapma telaşı artık geride kaldı. Yeni film kendine başka bir çatışma bulamazsa tanıdığımız karakterleri yeniden görmek hoş olabilir ama ilk filmin yaptığını ileriye taşımaz.
Aile Arasında aile taklidinden çok iyi bir komedi çıkarmıştı. İkincisinin önünde başka bir soru var:
Kurulan aile nasıl devam eder?